U bent hier: Febelmar » Politieke peilingen » Achtergrond » Achtergrond

ACHTERGROND


Bij het brede publiek worden enquêtes dikwijls als synoniem van kiesintentiemetingen of verkiezingsvoorspellingen beschouwd. Politieke opiniepeilingen hebben daarom een belangrijke symboolfunctie voor onze sector. Het probleem van beeldvorming wordt meestal vrij acuut in de periode die de verkiezingen voorafgaat en culmineert meestal op de avond dat de uitslagen bekend gemaakt worden. Iedereen herinnert zich wel uitspraken in de zin van “de opiniepeilers zijn vanavond de grote verliezers”. Peilingen hebben dus een imagovormende functie voor onze sector.

Anderzijds winnen kiesintentiemetingen in alle landen (België inbegrepen) aan belang. Ze worden door politici aangegrepen als barometer voor hun populariteit, als instrument om zichzelf meer te profileren, of gewoonweg om een concurrent binnen de partij de pas af te snijden. Peilingen hebben dus een instrumentele functie voor politici.

Stemintentiemetingen zouden ook het kiesgedrag zelf beïnvloeden. Er zijn ontzettend veel wetenschappelijke publicaties en journalistieke stukken over dit fenomeen beschikbaar. De meningen liggen ver uiteen, maar binnen onze sector en binnen academische kringen wordt de mogelijke impact van onze cijfers op de uitslag als minimaal beschouwd. Maar het geeft wel (in zowat alle democratische landen) aanleiding tot één of andere regulering. We komen hierbij dicht in de buurt van fundamentele vrijheden zoals de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van pers. Ook in België bestaat er wetgeving hieromtrent, maar ze werd vanaf het eerste moment als onuitvoerbaar beschouwd. Vandaag maakt niemand zich er nog druk om. Peilingen hebben dus (hoogstwaarschijnlijk) geen opiniërende functie.

Voorspellingen over stemgedrag worden pas echt explosief wanneer er een duidelijke link is met de media. In veel gevallen worden die geïnstitutionaliseerd, door op een regelmatige en identieke wijze de intenties te meten. Het bekendste voorbeeld is ongetwijfeld de trimestriële peiling van La Libre Belgique. Er schort evenwel wat aan de relatie tussen de onderzoekers en de journalisten. Het is de bedoeling van Febelmar om (onder meer) daar een houvast te bieden.

Peilingen en vooral exit-polls zijn tenslotte één van de weinige toepassingen van sociaal onderzoek waar de techniek van steekproeftrekking, bevraging en verwerking achteraf door de realiteit (de verkiezingsuitslag) zelf getoetst worden. Het eist van de onderzoeker een grote mate van professionalisme en kennis van methoden en technieken. Financiële beperkingen en persoonlijke media-exposure doorkruisen soms deze vereisten en kunnen tot foutieve voorspellingen leiden. Kiesintentiepeilingen zijn daarom delicate processen.

Kiesintentiemetingen in de media
Richtlijnen en aanbevelingen
Technisch rapport
Begrippen
Backgroundpaper over politiek onderzoek en opiniepeilingen

Febelmar

FORUM